หนังโลกที่เราอยากดู : Goodbye to Language 3D (2014) – เมื่อโกดาด์ทำหนัง 3D

Home / ข่าวหนัง, ข่าวหนัง arthouse สารคดี / หนังโลกที่เราอยากดู : Goodbye to Language 3D (2014) – เมื่อโกดาด์ทำหนัง 3D

Goodbye to Language 3D (2014) – เมื่อโกดาด์ทำหนัง 3D

Goodbye to Language 3D - poster

สำหรับผู้นิยมชมชอบหนังอันหลากหลายแล้ว น่าจะเคยได้ผ่านตาหรืออย่างน้อยได้กิตติศัพท์ร่ำลือถึงผลงานของ ฌ็อง-ลุก โกดาด์ (Jean-Luc Godard) มาบ้างไม่มากก็น้อย ในฐานะนักทำหนังคนสำคัญในกลุ่ม French New Wave (กลุ่มผู้กำกับชาวฝรั่งเศสรุ่นใหม่ที่โดดเด่นอย่างมากในช่วง 1958 -1964 ทั้งกลุ่มคนทำหนังที่ผันตัวมาจากนักวิจารณ์ใน กาเยส์ ดู ซีนีมา อย่าง โกดาด์, ฟรองซัวส์ ทรุฟโฟร์, อีริก โรห์แมร์, โคลด์ ชาโบล ไปจนถึงนักทำหนังรุ่นใหม่ในตอนนั้นอย่าง อาญส์ วาร์ดา เป็นต้น) ที่ไม่เคยหยุดท้าทายตัวเองในการเล่าเรื่องผ่านภาพยนตร์

แต่ใครจะไปคิดว่าจู่ๆ โกดาด์ในวัย 84 ปี จะลุกขึ้นมาทำหนัง 3D ที่คนทำหนังเริ่มมองว่าไม่ใช่ของฮิตน่าลองอีกแล้ว แถมโกดาด์ยังรีดเค้นศักยภาพของเทคโนโลยีได้เข้มข้นพอๆ กับกวนประสาทและแสดงความไร้ประโยชน์ของมันเสียด้วย

Goodbye to Language 3D 02

ในขณะที่หนังสามมิติระดับปรากฏการณ์ทั้งหลายล้วนอวดอ้างมิติแห่งความสมจริง (ด้วยฉากหลังและเนื้อเรื่องทั้งอาณาจักรแฟนตาซีหรืออวกาศ) โกดาด์กลับเลียนแบบและชี้ให้เห็นข้อบกพร่องของดวงตามนุษย์ ผ่านภาพ 3D ที่ประกอบสร้างอย่างหลากหลายจากกล้องถ่ายหนังราคาแพง ไปจนถึงกล้องคอมแพ็ค และกล้องโทรศัพท์มือถือ และหลายฉากเขาใช้กล้องคนละประเภท เลนส์คนละขนาด ทำหน้าที่เป็นกล้องสองตัวที่ควรถ่ายภาพเพื่อสร้างความเป็นสามมิติ

เราได้เห็นกิ่งไม้วูบผ่านสายตา เห็นมิติลึกซึ้งสวยงามของดอกไม้ลอยน้ำ ไปจนถึงการวางกล้องแบบก้ำกึ่งให้วัตถุใกล้ตาเรามากที่สุดอยู่ริมขอบจอจนรำคาญซับไตเติลและหนังสือปรัชญาโดดเด่นกว่าหน้าตัวละคร หรือเอียงกล้องกระเท่เร่ไปจนถึงลอกเลียนภาพที่เกิดจากการมีวัตถุใกล้สายตามากเกินไป (ซึ่งทำให้เราไม่สามารถมองเห็นของที่ใกล้และไกลได้ชัดเท่ากัน) ลอกเลียนการที่ตาสองข้างของมนุษย์มองภาพเดียวกันแต่แตกต่างในรายละเอียด (เช่น ตาขวาเปื้อนฝุ่นข้างเดียว) บางภาพเพียงถอดแว่นสามมิติออกก็จะพบกลอุบายและภาพที่แท้ แต่เมื่อโกดาด์ให้กล้องสองตัวที่ควรสร้าง 3D ถ่ายภาพที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง (แทนที่จะถ่ายภาพเดียวกัน) การดูผ่านแว่นหรือถอดแว่นทำให้ประสาทตาเห็นแต่ความพิสดารจึงต้องหลับตาหนึ่งข้างเพื่อมองเห็นภาพที่ชัดเจนหนึ่งภาพแบบ 2D หรือกะพริบตาสลับข้างไปมาเพื่อจับอุบายของหนัง

Goodbye to Language 3D - godard
ฌ็อง-ลุก โกดาด์ (นั่ง) ในกองถ่ายหนังเรื่องนี้

โกดาด์กระโดดลงไปหาลูกเล่นใหม่ของภาพยนตร์ที่ยังไม่มีกฎชัดเจนแต่ก็เสมือนว่ามี (ไม่งั้นคงบอกไม่ได้ว่าสิ่งที่ เขาถ่ายนั้น ปกติหนัง 3D ไม่ทำ, วิธีถ่ายแบบนี้ปกติไม่ใช้กัน) ข้อนี้นำไปสู่ประเด็นสำคัญเช่นเดียวกับหนังเรื่องก่อนหน้านี้ของเขา (Film Socialisme, 2010) นั่นคือข้อจำกัดของมนุษย์ ภาษา และการสื่อสาร

Goodbye to Language 3D 01

นอกจากภาพกับเทคนิคสามมิติ โกดาด์ยังเล่นกับคนดูด้วยการแปลซับไตเติลไม่ครบถ้วน เสียงออกจากลำโพงไม่สม่ำเสมอ หรือกระทั่งให้ตัวละครยืนแก้ผ้าถกปรัชญากันยืดยาวโดยที่คนหนึ่งนั่งอุจจาระอยู่ (พร้อมกับเสียงตดที่ดังต่อเนื่องจากลำโพงเพียงตัวเดียว) การมีอยู่ของสุนัขที่เป็นสัตว์เลี้ยงของเขาเองคือภาพแทนของสัตว์ที่สะท้อนข้อจำกัดของมนุษย์ เมื่อการสื่อสารได้ลดรูปทุกสิ่งให้เป็นเพียงกลุ่มคำ และคำก็ไม่อาจดำรงอยู่ได้ด้วยตัวเอง – ‘คำ’ และ ‘ภาษา’ นี้จึงไม่ใช่แค่การสื่อสารผ่านอักษรหรือเสียง แต่หมายถึงภาษาภาพด้วยเช่นกัน

เรียบเรียงจาก นิตยสาร BIOSCOPE ฉบับที่ 156 (เดือนมกราคม 2557)