นักวิชาการปฏิเสธ”ตำนาน” ก็ได้งานวิจัยแบบอาณานิคม

Home / ข่าวหนัง / นักวิชาการปฏิเสธ”ตำนาน” ก็ได้งานวิจัยแบบอาณานิคม

คอลัมน์ สยามประเทศไทย
โดย สุจิตต์ วงษ์เทศ

ประวัติศาสตร์เป็น”นิยาย” นิยายก็คือตำนานอย่างหนึ่งด้วย

ตำนานสมเด็จพระนเรศวรมหาราช เป็นชื่อหนังไทยของ”ท่านมุ้ย” ม.จ.ชาตรีเฉลิม ยุคล ทรงบอกว่าเป็น “ภาพยนตร์แห่งอิสรภาพ”

คำว่า”มหาราช”มาจากภาษาบาลี-สันสกฤต ทางล้านนานิยมใช้หมายถึง พระเจ้าแผ่นดินทุกพระองค์ในล้านนา แต่ทางลุ่มน้ำเจ้าพระยา เช่น อยุธยา ไม่นิยม ฉะนั้นพระนามพระเจ้าแผ่นดินอยุธยาจึงไม่มีมหาราช แต่มีผู้รู้บอกว่าเพิ่งยกมาต่อท้ายพระนามบางพระองค์เพื่อยกย่องเป็นวีรบุรุษเหมือนกษัตริย์ยุโรปได้รับยกย่องต่อท้ายพระนามว่า The Great ฝ่ายไทยเพิ่งแปลว่า มหาราช ตั้งแต่หลังรัชกาลที่ 4 เป็นต้นมา

คำว่า “ตำนาน” มีรากจากภาษาเขมร ท่านเตช บุนนาค ประธานคณะกรรมการสมาคมวัฒนธรรมไทย-กัมพูชา กรุณาส่งหนังสือพจนานุกรมคำยืมภาษาเขมรในภาษาไทย(คณะกรรมการสมาคมวัฒนธรรมไทย-กัมพูชา กรมสารนิเทศ กระทรวงการต่างประเทศ พิมพ์เมื่อสิงหาคม 2549) มาให้อ่านนานแล้ว เมื่อเอามาเปิดดูคำว่า”ตำนาน” มีอักษรเขมรถอดเป็นอักษรไทยได้ 2 คำ คือ ฏํณาล (อ่านว่า ฎ็อมนาล) และตํณาล (อ่านว่า ต็อมนาล) หมายถึง พรรณนา, เล่าเรื่องที่ล่วงมานานแล้ว, เรื่องสมัยโบราณที่เล่าต่อกันมา เช่น

ตำนานสมเด็จพระนเรศวรฯ ก็หมายถึงคำบอกเล่าเรื่องราวเกี่ยวกับสมเด็จพระนเรศวรฯที่ล่วงมานานแล้วเล่าต่อกันมาด้วยปากต่อปาก แต่มีผู้บันทึกเป็นลายลักษณ์อักษรในภายหลัง เมื่อเหตุการณ์ผ่านไปนานมากแล้ว

ตำนานนางนาค หมายถึงคำบอกเล่าเรื่องราวของบรรพบุรุษชาวสุวรรณภูมิในอุษาคเนย์ที่เป็น”หญิง” มีในทุกประเทศ เช่น เขมร มอญ พม่า ลาว รวมทั้งไทย(มีในกฎมณเฑียรบาลชื่อพิธีเบาะพก)

นักวิชาการรุ่นใหม่ทั้งพวก Modern และ Post-modern ล้วนดูถูกเหยียดหยามตำนานว่าไร้สาระ เชื่อถือไม่ได้ ส่งผลให้วิธีคิดและวิธีทำของนักวิชาการรุ่นใหม่ 2 พวกนี้ ขาดพื้นฐานทางสังคมวัฒนธรรมสุวรรณภูมิ ผลงานค้นคว้าวิจัยของพวกเขาที่เสนอมาจึงไร้สาระ เชื่อถือไม่ได้ แต่สังคมไทยอ่อนแอเลยยอมจำนนยกย่องใช้งานแบบอาณานิคมเป็นตำราเลอะๆเทอะๆแข็งทื่อสืบทุกวันนี้

ประวัติศาสตร์แห่งชาติของไทยจะไม่สมบูรณ์เลยถ้าขาดพื้นฐานตำนาน แต่ถ้าหลงตำนานก็บ้าอีกเหมือนกัน เหมือนใครที่ดูหนังตำนานฯแล้วหลงเชื่อทุกอย่างที่มีในหนังก็เพี้ยน

สถาบันระดับมหาวิทยาลัยที่มีการเรียนการสอนเกี่ยวกับสังคมวัฒนธรรมอุษาคเนย์ ควรร่วมกันเผื่อแผ่แบ่งปันแล้วเผยแพร่ความรู้เรื่องตำนานที่มีในสุวรรณภูมิในบรรยากาศของหนังไทยตำนานสมเด็จพระนเรศวรฯฉายอยู่นี้

ที่มาจากหนังสือพิมพ์