“โปรดยืนถวายความเคารพ” พาไปดูเวอร์ชั่นต่างๆ ของเพลงสรรเสริญพระบารมี

Home / bioscope, หนังไทย / “โปรดยืนถวายความเคารพ” พาไปดูเวอร์ชั่นต่างๆ ของเพลงสรรเสริญพระบารมี

PDVD_000

ในวัฒนธรรมการชมภาพยนตร์ของไทย หนึ่งในธรรมเนียมปฏิบัติที่เราทำกันเสมอมา นั่นคือการยืนถวายความเคารพต่อสถาบันพระมหากษัตริย์ ในบทเพลงสรรเสริญพระบารมี ซึ่งแต่ละโรงนั่นก็มีมิวสิควิดีโอเพลงสรรเสริญพระบารมีในหลากหลายรูปแบบ เราจึงขอพาทุกท่านไปรู้จักที่มาของธรรมเนียมปฏิบัตินี้ ไปจนถึงมิวสิควิดีโอเพลงสรรเสริญพระบารมีในเวอร์ชั่นต่างๆ ที่น่าสนใจกัน

จุดเริ่มต้น

ธรรมเนียมการบรรเลงเพลงสรรเสริญพระบารมีในโรงหนัง สันนิษฐานว่าเริ่มขึ้นเมื่อพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จประพาสสิงคโปร์ และทรงได้ทอดพระเนตรการฉายพระบรมฉายาลักษณ์พระราชินีอังกฤษพร้อมบรรเลงเพลง God Save the Queen เมื่อจบรายการฉายภาพยนตร์

เมื่อเสด็จกลับจึงโปรดเกล้าฯ ให้นาย เฮวุดเซน ครูแตรมหาดเล็ก แต่งทำนองเพลงคำนับรับเสด็จบ้าง และในปี 2431 สมเด็จฯ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ ทรงนิพนธ์คำร้อง และนายปโยตร์ ชูรอฟสกี้ ชาวรัสเซียเป็นผู้ประพันธ์ท่วงทำนอง จนเป็นเพลงที่ใกล้เคียงกับที่เราได้ยินทุกวันนี้ และนำมาบรรเลงเพลงสรรเสริญพระบารมีปิดท้ายงานมหรสพ ก่อนจะเปลี่ยนมาบรรเลงก่อนภาพยนตร์ฉายเพื่อความเรียบร้อยของผู้ชมในเวลาต่อมา

โดยในระยะหลัง เมื่อเทคโนโลยีเอื้ออำนวยจึงเริ่มมีการสร้างภาพยนตร์ประกอบเพลงสรรเสริญพระบารมีมากขึ้น ผ่านแกนกลางและแนวคิดคือเพื่อน้อมรำลึกถึงพระราชกรณียกิจและพระกรุณาธิคุณของพระองค์ท่านที่มีต่อแผ่นดินและประชาชนไทย

king50621

ช่วง พ.ศ. 2540-2547

โดยเพิ่มสีสันด้านการนำเสนอ แม้จะยังใช้แค่ภาพนิ่งเหมือนเดิม แต่เริ่มมีการใช้เทคนิคต่างๆ เข้ามาช่วยให้รู้สึกถึงความเคลื่อนไหว

ชุดจิ๊กซอว์


มีการใช้ภาพนิ่งเพื่อประกอบเพลงสรรเสริญพระบารมีตามที่เทคโนโลยีอนุญาต โดยมีทั้งภาพสีและภาพขาวดำเรียงร้อยต่อกันเป็นพระพระพักตร์ของรัชกาลที่ 9 ใช้ในการเปิดห้างเอมโพเรียม พ.ศ. 2540  และเปิดตัวโรงหนัง United Artist ซึ่งต่อมาคือโรง SFX โดย ลำเนาว์ สุดโต เจ้าของผลงานเล่าให้ฟังว่าได้ไอเดียจากการนั่งดูภาพพระราชกรณียกิจที่ได้มาจากสำนักพระราชวัง  จึงนำภาพมาต่อเป็นจิ๊กซอว์เพื่อให้เห็นว่าที่พระองค์ทรงทำมานั้นมากเพียงใด

ชุดใบโพธิ์

ใบโพธิ์

สร้างจากแนวคิดว่า ในหลวงรัชกาลที่ 9 ทรงเป็นร่มโพธิ์ร่มไทรให้แก่ปวงชนชาวไทย จึงเล่าเนื้อเรื่องพระราชกรณียกิจผ่านใบโพธิ์ต่างๆ จนรวมกันออกมาเป็นต้นโพธิ์ทั้งต้น โดยภาพยนตร์ประกอบเพลงสรรเสริญชุดนี้กลายเป็นชุดบุกเบิกให้เจ้าของโรงหนังต่างหันมาสนใจทำภาพยนตร์เพลงสรรเสริญพระบารมีในแบบเฉพาะของตัวเอง

ชุดเงา

เงา

เป็นงานที่ถูกออกแบบมาให้วัยรุ่นได้เข้าใจและร้องเพลงสรรเสริญพระบารมีได้ถูกต้อง เป็นเงาของหนุ่มสาวที่ยืนถวายความเคารพ เคียงคู่กับเสียงร้องที่ประกอบจากคนหลายเพศหลายวัยต่อกันโดยไม่มีดนตรีบรรเลง เพื่อให้ผู้ชมได้รู้สึกใกล้ชิด เสมือนว่าสัมผัสเพลงสรรเสริญพระบารมีมากขึ้น

ชุดภาพเพนต์

ภาพเพนท์

ใช้ภาพบรรยายเป็นภาพจากจินตนาการของศิลปินที่มีต่อพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวในพระบรมโกศ โดยเป็นภาพที่พร่ามัวก่อนจะค่อยๆ ชัดเจนขึ้นตามลำดับในแต่ละภาพราวกับใช้แต่ละรูปนำเข้าเรื่องราวแต่ละเรื่อง

ชุดหยาดฝน


จากแนวคิดว่าในหลวงรัชกาลที่ 9 ทรงเป็นเหมือนน้ำหยาดทิพย์ที่ทำให้คนไทยมีความสุข และนำเสนอในภาพแผ่นดินแตกระแหงแห้งแล้วก่อนที่หยาดฝนจะโปรยปรายลงมาจนผืนดินชุ่มชื้น โดยในเม็ดฝนแต่ละเม็ดประกอบไปด้วยพระราชกรณียกิจที่แตกต่างหลากหลายกันออกไปในแต่ละพื้นที่ จุดเด่นอีกประการของชุดหยาดฝนคือใช้เครื่องดนตรีไทยจากภาคต่างๆ มารวมเข้าด้วยกัน เช่น ระนาด อังกะลุง โดยมีแต่ทำนอง ไม่มีเสียงร้อง

CABUE9F7

ยุคใหม่

ภาพยนตร์ประกอบเพลงสรรเสริญพระบารมีในยุคนี้เน้นเล่าเรื่องอย่างภาพยนตร์มากขึ้น มีการใช้ภาพเคลื่อนไหว รวมถึงการตีความในหลวงรัชกาลที่ 9 ให้เป็นพ่อของคนไทยด้วย

ชุดเพลงแจ๊ซ

PDVD_004

ฉายที่ เซนจูรี่ เดอะมูฟวี่ พลาซ่า ตั้งแต่เปิดโรงภาพยนตร์ปี 2548 โดยเลือกภาพพระราชประวัติมากกว่าพระราชกรณียกิจ ใช้มิติความชัดตื้นและความคมชัดของภาพเพื่อให้รู้สึกนุ่มนวล บรรเลงเพลงสรรเสริญฯ ด้วยโซโล่แซ็กโซโฟน โดย โก้ มิสเตอร์แซ็กแมน และมีเครื่องดนตรีอื่นๆ ประกอบเป็นพื้นหลัง

ชุดบ้านของในหลวง

CA144RP9

ฉายที่โรงเมเจอร์ซีนีเพล็กซ์ช่วงปี 2549 โดยให้เด็กๆ พูดเชื้อเชิญให้ผู้ชมในโรงหนังยืนขึ้นถวายความเคารพแทนที่จะขึ้นตัวหนังสือเหมือนที่เคย ก่อนจะเดินเรื่องต่อด้วยบ้านของในหลวงรัชกาลที่ 9 ผ่านแนวคิดว่า เหตุผลที่ทำให้ชาวไทยรักและศรัทธาพระองค์คือการที่พระองค์ทรงงานหนักเพื่อประชาชนและประเทศมาโดยตลอด

ชุด All of Frames

CABUWNFL

เล่าเรื่องราวของกรอบรูปพระบรมฉายาลักษณ์ของพระองค์ในฉลองพระองค์แบบต่างๆ ซึ่งแขวนอยู่อย่างสอดคล้องกับสถานที่แต่ละแห่ง โดยผู้กำกับงานชุดนี้ให้ความเห็นว่า เพราะในหลวงรัชกาลที่ 9 ทรงงานหลายอย่าง ไม่ได้เป็นเพียงกษัตริย์ หากเป็นทั้ง แพทย์ นักเรียน ครู นักสื่อสาร ศิลปิน นักดนตรี ทหาร และเป็นแรงบันดาลใจให้ประชาชนในแต่ละสาขาอาชีพด้วย

**เรียบเรียงจา่ก “โปรดยืนตรงถวายความเคารพ” โดย วรรณแวว หงษ์วิวัฒน์
ตีพิมพ์ครั้งแรกในนิตยสาร Fuse ฉบับที่ 23 (ธันวาคม 2551)

ติดตามข่าวสารและเทรนด์หนังจากทั่วทุกมุมโลกได้ที่ facebook : BIOSCOPE Magazine

BANNER176