ชวนชม ‘ประชาชนนอก’ หนัง 6 ตุลา ที่ถูกแบน (วันที่ 28 ธ.ค. นี้ ที่หอศิลป์กรุงเทพฯ)

Home / bioscope / ชวนชม ‘ประชาชนนอก’ หนัง 6 ตุลา ที่ถูกแบน (วันที่ 28 ธ.ค. นี้ ที่หอศิลป์กรุงเทพฯ)
ประชาชนนอก มานพ อุดมเดช

เรื่องราวความรุนแรงจากเหตุการณ์ 6 ตุลาคม 2519 แม้จะเป็นเหตุการณ์ทางการเมืองที่ถูกนำมาเล่าผ่านภาพยนตร์บ่อยครั้ง แต่ก็มักจะมาในลักษณะเป็นฉากหลังของเรื่องราวในหนัง (เช่น ‘เวลาในขวดแก้ว’, ‘เชือดก่อนชิม’, ‘มหาลัยสยองขวัญ’ ตอน ลิฟต์แดง หรือ October Sonata) หรือแม้กระทั่ง ‘ดาวคะนอง’ หนังไทยในยุคหลังๆ ที่พูดถึงเหตุการณ์นี้ ก็ลดทอนนำเสนอในเชิงสัญลักษณ์เป็นส่วนใหญ่

ความยากลำบากในการนำเสนอเหตุการณ์ทางการเมืองในภาพยนตร์ มักจะหนีไม่พ้นการควบคุมดูแลเนื้อหาจากรัฐหรือการเซ็นเซอร์ โดยเฉพาะในยุคหลังจากที่ 6 ตุลาคม 2519 ไม่นาน ซึ่งหนึ่งในหนังไทยที่ถ่ายทำเสร็จสิ้นแต่ไม่ได้รับการฉายในวงกว้างเนื่องจากไม่ผ่านเซ็นเซอร์ คือผลงานหนังกึ่งสารคดีอย่าง ‘ประชาชนนอก’ (พ.ศ. 2525)

‘ประชาชนนอก’ เป็นผลงานกำกับเรื่องแรกของ มานพ อุดมเดช (หย่าเพราะมีชู้’, ‘กะโหลกบางตายช้า กะโหลกหนาตายก่อน’) โดยมีที่มาจาก สภาคาทอลิกแห่งประเทศไทยเพื่อการพัฒนา ที่ต้องการสร้างภาพยนตร์เพื่อปลูกจิตสำนึกและสร้างความเข้มแข็งให้กับชุมชน ซึ่งในขณะนั้นตัวมานพเป็นพนักงานด้านสื่อการเรียนรู้และพัฒนาชุมชน อีกทั้งเคยได้รับการอบรมทำหนังจากไต้หวันมาก่อน จึงตัดสินใจอาสาเป็นผู้กำกับให้กับโปรเจ็กต์นี้

โดย ‘ประชาชนนอก’ ว่าด้วยเรื่องราวของสองนักต่อสู้เพื่อชุมชน ได้แก่ จำรัส ม่วงยาม ประธานสหพันธ์ชาวนาชาวไร่แห่งประเทศไทย และ สำเนียง ทานระ นักเรียนรุ่นพี่ของมานพที่เรียนจบจากมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ แต่เลือกที่จะกลับไปพัฒนาท้องถิ่นของตน หากแต่ในสมัยนั้น คนที่จบระดับมหาวิทยาลัยแล้วกลับไปบ้านเกิด มักจะถูกมองว่าเป็นตัวประหลาดและถูกกล่าวหาว่าเป็น ‘คอมมิวนิสต์’ นอกจากนี้หนังยังมีส่วนที่เป็นเรื่องเล่าซึ่งแสดงโดยนักแสดงอาชีพร่วมกับชาวบ้านในพื้นที่

มานพ อุดมเดช

ความยากลำบากในการทำหนังเรื่องนี้ที่เร่มถ่ายทำในปี พ.ศ. 2521 มีตั้งแต่ตัวของมานพเองที่ถูกตำรวจสันติบาลเข้าตรวจค้นบ้าน และส่งเจ้าหน้าที่ติดตามระหว่างการถ่ายทำจนต้องหยุดพักกองไปนานรวมปี ไปจนถึงตัวของจำรัส ก็ถูกลอบสังหารเมื่อ 21 กรกฎาคม 2522 ซึ่งทำให้กว่าหนังจะแล้วเสร็จก็คือ พ.ศ. 2524 และในท้ายที่สุดหนังก็ไม่ผ่านเซ็นเซอร์ ไม่สามารถเข้าฉายโรงทั่วไปได้ จนทำให้หนังถูกเผยแพร่ในงานอบรมสัมมนาและเพื่อการศึกษาในวงแคบๆ เท่านั้น

‘ประชาชนนอก’ ไม่เพียงเป็นหนังไทยเรื่องสำคัญที่บันทึกเหตุการณ์ 6 ตุลา 2519 เอาไว้เท่านั้น แต่ยังสะท้อนให้เห็นผลกระทบของผู้คนที่ได้รับจากเหตุการณ์ อันเป็น ‘ความจริง’ ที่รัฐในขณะนั้นต้องการปกปิดไว้

**ที่มาข้อมูล
http://www.phongphit.com/2013/index.php/2012-12-06-11-48-33/item/597-2014-10-28-14-19-31

ชวนชม ‘ประชาชนนอก’
พร้อมพูดคุยเบื้องหลังการถ่ายทำกับ มานพ อุดมเดช

ได้ในงานเทศกาล ‘ของขวัญประเทศไทย 2017’
วันพฤหัสบดีที่ 28 ธ.ค. 2560 / เวลา 17.30 น. เป็นต้นไป (ชมฟรี)
ณ หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร