หนังโลกที่เราอยากดู : Ida (2013) – หนังออสการ์ จาก โปแลนด์

Home / ข่าวหนัง, ข่าวหนัง arthouse สารคดี / หนังโลกที่เราอยากดู : Ida (2013) – หนังออสการ์ จาก โปแลนด์

Ida (2013) – ปัจเจกและความเป็นชาติ

ida-pawel-pawlikowski-L-VZSZUZ

MV5BMTUwNzIxMjIzNV5BMl5BanBnXkFtZTgwMTUzNTg1NDE@._V1__SX851_SY372_
Pawel Pawlikowski

หลังจากเคยส่งหนังจนเข้าชิงสาขาเดียวกันนี้ได้ถึง 10 ครั้ง นับตั้งแต่ปี 1963 – Ida (อ่านว่า อิดา) ก็สามารถนำธงชาติโปแลนด์ไปปักบนสหรัฐได้สำเร็จ หลังคว้า รางวัลภาพยนตร์ภาษาต่างประเทศยอดเยี่ยม ในงานประกาศผลรางวัลออสการ์ ครั้งที่ 87

หนังสัญชาติโปแลนด์เรื่องนี้ (ที่ร่วมทุนสร้างทั้ง โปแลนด์, เดนมาร์ก, ฝรั่งเศส และ สหราชอาณาจักร) เป็นผลงานของ ปาเวล ปาวลีคอฟสกี (Pawel Pawlikowski) ที่เริ่มต้นจากการเป็นนักทำหนังสารคดีในอังกฤษ ก่อนหันมาทำหนังเล่าเรื่องจนเริ่มเป็นที่รู้จักจาก Last Resort (2000) และหนังรักเลสเบี้ยนที่เคยเข้ามาฉายในบ้านเราอย่าง My Summer of Love (2004) ก่อนที่ปาวลีคอฟสกีจะเริ่มกลับมาทำหนังที่บ้านเกิดกับ La femme du Vème (2011) และ Ida

Ida ตั้งคำถามกับคนดูว่า “ชาวยิวล้วนมีประวัติศาสตร์และความทรงจำร่วมต่อความโหดร้ายของการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์โดยนาซีในช่วงสงครามโลกครั้งที่สองจริงหรือ?” …หรือบางทีชาวอิสราเอลและประชาคมโลกอาจรู้สึกต่อเหตุการณ์นี้มากยิ่งกว่าคนยิวส่วนใหญ่ด้วยซ้ำ …โดย อิดา (อกาทา เซบูชอฟสกา) คือเด็กหญิงผู้เกิดตอนช่วงเวลาสังหารและเติบโตในคอนแวนต์โปแลนด์แห่งหนึ่งมาตลอดชีวิต เธอไม่มีฝันหรือภาพเกี่ยวกับชีวิตมากกว่าการได้เป็นนักบวชอย่างสมบูรณ์เมื่อถึงวัยอันควรในปีนั้นเอง ซิสเตอร์ใหญ่พบญาติที่ยังมีชีวิตอยู่ของเธอ ซึ่งตามกฎของคอนแวนต์ อิดาต้องออกไปใช้ชีวิตทางโลก และร่วมตัดสินใจกับคนในครอบครัวก่อนเป็นนางชีเต็มตัว

MV5BMTg2ODc5MzI0OV5BMl5BanBnXkFtZTgwOTIxNDI0MTE@._V1__SX851_SY372_
อิดา (อกาทา เซบูชอฟสกา)

แวนดา (อกาทา คูเลสซา) ป้าของเด็กสาว เป็นผู้พิพากษารับใช้ระบอบสตาลิน ความเจ็บปวดภายใต้การปกครองของนาซีและโซเวียตคอมมิวนิสต์บ่มเพาะอยู่ในร่างของเธอกระทั่งสะท้อนออกมาผ่านสีหน้าท่าทาง อิดาเพิ่งรู้คราวนี้เองว่าเธอมีเชื้อสายยิว และเพิ่งตระหนักถึงชะตากรรมอันโหดร้ายที่เกิดขึ้นกับพ่อและแม่ที่เธอไม่เคยรู้จัก แวนดาพาอิดาออกตามหาศพของพ่อแม่จากข้อมูลของครอบครัวที่ลงมือสังหารและยึดบ้านกับที่ดินไปเป็นกรรมสิทธิ์ ระหว่างทางนั้นคือการเรียนรู้ซึ่งกันและกันของหญิงสาวต่างวัยและการเรียนรู้ชีวิตทางโลกของอิดา

MV5BNjEzMzEzMzY2OF5BMl5BanBnXkFtZTgwNjk1OTk4MDE@._V1__SX851_SY372_
แวนดา (อกาทา คูเลสซา)

สิ่งที่โดดเด่นของหนังเรื่องนี้ที่ได้รับคำชมไปอย่างกว้างขวาง คือการถ่ายภาพในสไตล์ขาวดำสัดส่วน 1.37:1 ที่ถูกขับเน้นอย่างสุดพลัง และสร้างโปแลนด์ภายใต้ยุคสตาลินที่เต็มไปด้วยแรงบีบรัดกดทับได้อย่างน่าตื่นตะลึงความงดงามที่สุดของ Ida คือระหว่างที่บาดแผลของครอบครัวกำลังได้รับการเปิดเผยและอาจส่งผลกระทบต่อชีวิตของอิดาผู้ไม่ประสีประสา เรากลับพบว่าเธอไม่มีความรู้สึกร่วมเจ็บปวดทรมาน ไม่รู้สึกผิดที่เป็นผู้เหลือรอด ดั่งแบบที่แวนดาเป็น

MV5BMTU4MTQ3NTAyNF5BMl5BanBnXkFtZTgwNzIxNDI0MTE@._V1__SX851_SY372_

การที่ผู้ชมไม่อาจเข้าใจเธอได้อย่างเต็มที่ ก็เพราะอิดาคือมนุษย์ที่ไร้ความทรงจำร่วมกับคนอื่น ร่างไร้วิญญาณของพ่อแม่และความเจ็บปวดของแวนดา ไม่ได้สำคัญไปกว่าการเรียนรู้เพื่อตัดสินใจขั้นสุดท้ายของอิดา ว่าจะละทิ้งชีวิตทางโลกเพื่อเดินสู่จุดเริ่มต้นที่เธอเติบโตและคุ้นเคย ด้วยการกลับไปเป็นนางชี…หรือไม่

***เรียบเรียงจาก นิตยสาร BIOSCOPE : World Cinema Issue (Online Only At Okkbee and MbookStore.com)