BIUTIFUL จากปากคำของอเลฮานโดร กอนซาเลซ อินาร์ริตู

Home / ข่าวหนัง, ข่าวหนัง arthouse สารคดี / BIUTIFUL จากปากคำของอเลฮานโดร กอนซาเลซ อินาร์ริตู

หลังจากตะเวนไปทั่วโลกกับ BABEL ผมคิดว่าตัวเองอิ่มตัวแล้ว กับหนังที่มีเนื้อหาทับซ้อนกันหลายเรื่องราว หนังแต่ละเรื่องที่ผมกำกับ ล้วนถ่ายทำกันด้วยสารพัดภาษา ในหลากหลายประเทศ เมื่อตอนปิดกล้อง BABEL ผมเหนื่อยมากจนสัญญากับตัวเองว่า งานชิ้นหน้าจะต้องเกี่ยวกับตัวละครเดี่ยวๆ ที่อยู่ในเมืองๆ เดียว และเล่าเรื่องๆ เดียว โดยใช้ภาษาบ้านเกิดของผมเอง ถ้าเปรียบเทียบกับดนตรี BABEL ก็คือโอเปรา ส่วน BIUTIFUL คือเพลงสวด หนังเรื่องนี้เป็นสิ่งที่ผมไม่เคยทำมาก่อน เรื่องเล่าตรงไปตรงมาในแนวทางที่ผมไม่คุ้นเคย นั่นคือโศกนาฏกรรม สำหรับผม BIUTIFUL คือภาพสะท้อนของความยากลำบากในชีวิตเรา ชีวิตอันแสนสั้นราวกับประกายดาวริบหรี่ ซึ่งเราจะรู้สึกถึงมันได้ต่อเมื่อเราเดินเข้าไปใกล้ความตายแล้ว เมื่อไม่นานนี้ผมเพิ่งคิดถึงความตายของตัวเอง เราจะไปไหน และเราจะกลายเป็นอะไรเมื่อเราตาย? เช่นเดียวกับความคิดของคนอื่น นี่คือการแข่งขันกับเวลาอันหนักหน่วงที่ตัวละครอักซ์บาลต้องเผชิญ ชายคนหนึ่งจะทำอะไรในเวลาช่วงสุดท้ายของชีวิตเขา? เขาจะอุทิศตนให้แก่การอยู่หรือการตาย? คูโรซาวาอาจพูดถูกที่ว่า ความฝันลึกล้ำของเรานั้นเป็นเพียงภาพลวงตา ผมไม่เคยสนใจทำหนังเกี่ยวกับความตายมาก่อน ทั้งที่เรื่องนี้คือสิ่งที่มนุษย์ทุกคนหนีไม่พ้น

Biutiful ชีวิตสวยด้วยใจแกร่ง

สังคมสมัยใหม่ต้องทนทุกข์อยู่กับสารพัดสิ่ง ด้วยเหตุนี้ ผมจึงเกิดความคิดโต้แย้ง ที่จะสร้างสรรค์บทกวีโสมมเกี่ยวกับชายคนหนึ่งผู้หยั่งรู้ถึงสัจธรรม ยามที่เขาตกอยู่ในเงื้อมมือของมัจจุราชแล้ว ผมพูดว่าความคิดโต้แย้ง เพราะขณะที่จิตวิญญาณของอักซ์บาลมุ่งไปสู่ความสงบภายใน สังคมและการเมืองยุคใหม่ในยุโรปกลับก้าวไปในทิศทางตรงข้าม มีสถิติเกี่ยวกับผู้คนจำนวนมาก ที่กำลังจะตายในทุกย่านชานเมืองของประเทศต่างๆ ในยุโรป ความจริงของบรรดาคนยากจน ผู้อพยพ คือพวกเขามักถูกหมางเมิน ตอนไปเมืองบาร์เซโลนาเมื่อปี 2007 ตัวละครอักซ์บาลบอกผมว่าเขาเป็นคนของโลกนี้ ตัวละครอีกมากรับบทโดยคนที่ไม่ได้เป็นนักแสดง ทุกคนมีชีวิตแบบเดียวกับที่พวกเขาแสดงในหนัง เรื่องราวทั้งหมดนี้เกิดขึ้นได้อย่างไร?

สำหรับผม หนังเรื่องหนึ่งมักมีจุดเริ่มต้นจากบางสิ่งที่คลุมเครือมาก เช่น บทสนทนาเล็กๆ น้อยๆ, การมองผ่านกระจกหน้าต่างรถยนต์, การเห็นแสงสวยๆ หรือได้ยินโน้ตดนตรีบางตัว BIUTIFUL เริ่มต้นขึ้นในเช้าอันหนาวเย็นของฤดูใบไม้ร่วงปี 2006 ขณะที่ผมและลูกๆ เตรียมตัวทานอาหารเช้ากัน ผมเปิดซีดีเพลงบรรเลงเปียโนของราเวล ซึ่งหลายเดือนก่อนผมเคยเปิดเพลงนี้ระหว่างเดินทางพร้อมครอบครัว จากแอลเอไปร่วมงานเทศกาลภาพยนตร์เทลลูไรด์ ทันทีที่เพลงจบ ลูกผมก็เริ่มร้องไห้ ความงดงามและความเศร้าของเสียงดนตรีทำให้ลูกๆ ของผมตื้นตัน ซึ่งพวกเขาเองก็อธิบายไม่ได้ พวกเขาแค่รู้สึก และเมื่อได้ยินเพลงนี้อีกครั้งในเช้านั้น พวกเขาขอให้ผมปิดซีดี เพราะจำได้ว่าเพลงนี้ทำให้พวกเขารู้สึกอย่างไร เวลานั้นเองที่ตัวละครหนึ่งผุดขึ้นมาในหัวผม พร้อมกับพูดว่า ?สวัสดี ผมชื่ออักซ์บาล? สามปีจากนั้น ผมก็ใช้ชีวิตอยู่กับเขา โดยไม่รู้ว่าเขาเป็นใคร ต้องการอะไร หรือจะไปไหน แต่ด้วยความสัตย์ ผมรู้ว่าผมอยากนำเสนอชีวิตเขาแบบไหน และอยากให้ลงเอยอย่างไร ใช่ ผมมีแค่จุดเริ่มต้นและจุดจบ ไม่มีอะไรคืบหน้ากระทั่งอีกหนึ่งปีต่อมา ขณะที่ผมเดินอยู่ในย่านเอล ราวัลของบาร์เซโลนา เมืองนี้คือราชินีแห่งยุโรป เธอสวยงามจริงๆ แต่ก็เหมือนราชินีทุกพระองค์ เธอมีสิ่งน่าสนใจมากกว่าที่เห็น และบางครั้งก็น่าเบื่อ ความงามที่นักท่องเที่ยวและนักถ่ายภาพดาษๆ ทั่วไปชื่นชม

Biutiful ชีวิตสวยด้วยใจแกร่ง

ตั้งแต่อายุ 17 ที่ผมเดินทางรอบโลก ด้วยการทำงานเป็นคนทำความสะอาดพื้นบนเรือขนส่งสินค้า ผมถูกดึงดูดโดยย่านต่างๆ ของเมือง ซึ่งเต็มไปด้วยสิ่งน่าหลงใหลที่ไม่มีใครมองเห็น ผมกำลังพูดถึงโลกใหม่ที่ซับซ้อนและหลากหลาย ซึ่งถูกสร้างขึ้นในบาร์เซโลนา และเมืองใหญ่อื่นๆ ของทวีปยุโรป เป็นไปไม่ได้ที่จะคิดถึงเรื่องแบบนี้ ในตอนที่ผมเดินทางมาเยือนบาร์เซโลนาครั้งแรกตอนอายุ 17 แต่เดี๋ยวนี้ผมรู้ว่าอักซ์บาลเป็นคนของที่นี่ เขาเป็นคนของชุมชนผสมผสานที่กำลังปลุกปั้นโลกใบนี้ใหม่

ช่วงทศวรรษที่ 60 ตอนที่นายพลฟรังโกเรืองอำนาจ เขานำคนเรือนแสนจากทุกพื้นที่ในสเปน เข้ามาสู่แคว้นคาตาลัน เพื่อจัดการทำลายวัฒนธรรมและความเป็นปึกแผ่นของชาวคาตาลัน เขาทำถึงขั้นออกคำสั่งห้ามพูดภาษาท้องถิ่น ในช่วงเศรษฐกิจตกต่ำครั้งใหญ่ พลเมืองที่พูดภาษาคาสติเลียน ซึ่งส่วนมากมาจากเอกซ์ทรีมาดูลา, อันดาลูเซีย และเมอร์เซีย กลายมาเป็นผู้อพยพในถิ่นฐานบ้านเกิดของตนเอง พวกเขาถูกกำหนดให้อาศัยอยู่ในเขตรอบนอกของบาร์เซโลนา ซึ่งเรียกกันว่าซานตา โคโลมา คนอื่นเรียกพวกเขาว่า ?ชาร์นีโกส์? ซึ่งหมายถึงคนอพยพผู้ยากจน แต่เมื่อเศรษฐกิจกลับมาเข้มแข็งในช่วงยุค 80 และ 90 พวกชาร์นิโกส์ต่างพากันเดินทางออกจากซานตา โคโลมา และมีผู้อพยพจากทั่วทุกมุมโลกเข้ามาอยู่แทน แม้ว่าย่านเอล ราวัล หรือที่รู้จักกันในชื่อบาร์ริโอ ชิโน จะมีชื่อเสียงว่าเป็นย่านที่มีความหลากหลายมากที่สุดในบาร์เซโลนา แต่ผมกลับหลงรักย่านซานตา โคโลมา ที่นั่น ชาวจีน, ชาวเซเนกัล, ชาวปากีสถาน, ชาวโรมาเนีย, ชาวอินโดนีเซีย หรือแม้แต่ชาวยิปซี ล้วนอยู่ร่วมกันอย่างสงบ ทั้งที่ต่างฝ่ายต่างก็พูดภาษาบ้านเกิดตัวเอง โดยไม่ใส่ใจว่าพวกเขาจะเป็นส่วนหนึ่งของสเปนหรือเปล่า พูดกันตามตรง สเปนเองก็ไม่ได้สนใจที่จะให้พวกเขาเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งในสังคมจริงๆ ด้วย นี่คือเพื่อนบ้านที่ยังไม่ได้รับการยอมรับ มันเป็นตัวอย่างแท้จริงเรื่อง ?การอยู่ร่วมกัน? ของคนในชุมชน และมีดีเอ็นเอของสหประชาชาติอันสมบูรณ์แบบ

Biutiful ชีวิตสวยด้วยใจแกร่ง

อักซ์บาลเกิดมาเป็นชาร์นีโกส์ เขาคือหนึ่งในสิบเปอร์เซ็นต์ของพลเมืองที่พูดภาษาคาสติเลียน ผู้อาศัยอยู่ในซานตา โคโลมา พวกคนอพยพไม่ใช่ของแปลกสำหรับเขา อักซ์บาลโตมาพร้อมคนพวกนี้ เขาทำงานกับคนเหล่านี้ การเดินเล่นแถวบ้านในวันอาทิตย์เป็นอะไรที่น่าตื่นตาตื่นใจมาก คุณจะเห็นยิปซีรวมกลุ่มร้องเพลงกันริมถนน ขณะที่คนมุสลิมก้มหน้าก้มตาสวดสรรเสริญพระเจ้าอยู่ในสวน โบสถ์แคธอลิคเต็มไปด้วยชาวจีน ผมจึงอยากให้หนังเรื่องนี้ เป็นการเดินทางที่เต็มเปี่ยมด้วยพลังทางกายภาพ, อารมณ์ และจิตวิญญาณ

ฮาเวียร์ บาร์เด็ม

ตั้งแต่ลงมือเขียนบท BIUTIFUL ผมก็นึกถึงฮาเวียร์ บาร์เด็มในบทอักซ์บาลตลอดเวลา ไม่มีใครเหมาะกับบทนี้เท่าเขา ผมคงสร้างหนังเรื่องนี้ไม่ได้ถ้าไม่มีเขา เพราะสำหรับผม ฮาเวียร์คนเดียวเท่านั้นคืออักซ์บาล หลายปีมาแล้วที่ฮาเวียร์กับผมพยายามหาโอกาสทำงานด้วยกัน ผมคิดว่าตัวละครนี้จะเป็นสะพานเชื่อมเราทั้งคู่ วิธีการทำงานกับนักแสดงของผมไม่ใช่งานง่ายหรือสบายๆ ผมทุ่มเต็มที่ในหนังแต่ละเรื่อง และก็อยากให้นักแสดงของผมทำแบบนั้นเช่นกัน ผมเป็นพวกคลั่งไคล้ความสมบูรณ์แบบ หรืออะไรก็ตามที่ผมคิดว่ามันไม่มีข้อติอีกแล้ว ฮาเวียร์ไม่ได้เป็นแค่นักแสดงผู้โดดเด่น แต่เขาเป็นนักแสดงที่เก่งมาก ทุกคนรู้เรื่องนี้ เขาเตรียมตัวมาอย่างดี และเขียนรายละเอียดมากมายเกี่ยวกับตัวละครของเขา เขาฉลาด กระตือรือร้น และมีความรับผิดชอบสูง แต่สิ่งที่ทำให้เขากลายเป็นนักแสดงสุดพิเศษ อย่างไม่มีใครเลียนแบบได้ คือการแสดงที่ละเอียดอ่อนลึกซึ้ง ซึ่งกลั่นออกมาจากความรู้สึกภายในนั่นเอง มันคือบางสิ่งที่ใครก็ไม่อาจฝึกหัดได้ แต่อยู่ที่ว่าเรามีเจ้าสิ่งนี้หรือไม่เท่านั้นเอง

————————————————