Tears of The Black Tiger : ฟ้าหลังฝนของ วิศิษฏ์ ศาสนเที่ยง

Home / วิจารณ์หนัง / Tears of The Black Tiger : ฟ้าหลังฝนของ วิศิษฏ์ ศาสนเที่ยง

หลังจากตระเวนฉายตามเมืองต่างๆ ในอเมริกามาตั้งแต่วันที่ 14 มกราคม ล่าสุด ฟ้าทะลายโจร หรือ Tears of the Black Tiger ภายใต้การจัดจำหน่ายของแม็กโนเลียพิกเจอร์ ก็เดินทางมาเปิดฉายที่แอลเอ (โรง Nuart ถนนซานตามอนิก้า) เมืองที่ (น่าจะ) มีคนนิยมดูหนังอาร์ต หรือหนังนอกกระแสมากที่สุดของอเมริกา เมื่อวันศุกร์ที่ 2 มีนาคมที่ผ่านมา

เป็นวันเดียวกับที่แอลเอไทมส์ ตีพิมพ์บทความยาวๆ เกี่ยวกับหนังไทยเรื่องนี้ถึงสองชิ้นที่หน้า 12 และ 13 ของส่วน กาเลนเดอร์ ชิ้นแรกโดย เดนนิส ลิม เขียนถึงเรื่องราวต่างๆ ที่ทำให้ ฟ้าทะลายโจร ต้องถูกมิราแม็กซ์ ดองเค็ม นานเกือบเจ็ดปีก่อนจะได้ฉายในอเมริกา มีการสัมภาษณ์ คุณวิศิษฎ์ ศาสนเที่ยง และบุคคลฝ่ายต่างๆ มาประกอบด้วย ส่วนชิ้นที่สอง เป็นของนักวิจารณ์ปากกาคมชื่อ เควิน โทมัส แสดงความชื่นชมผู้กำกับ วิศิษฎ์ ศาสนเที่ยง แบบไม่ยั้งมือ โดยเฉพาะเรื่องของไสตล์การนำเสนอแบบภาพเขียนสีฉูดฉาดผสมรวมกับฉากธรรมชาติ ให้อารมณ์แบบ เหนือจริง เรื่อยไปจนถึงเนื้อหาและการแสดงของเหล่าดารานำ ฯลฯ

บทความที่ว่า น่าจะมีส่วนอย่างมากที่ทำให้รายได้ในสุดสัปดาห์แรกของการฉายเพียงแค่โรงเดียวในแอลเอ สูงถึง 7,954 ดอลลาร์… ดูว่าหยุมหยิม แต่หากหารด้วยจำนวนโรงแล้ว รายได้ของ ฟ้าทะลายโจร สูงกว่า Ghost Rider ของ นิโคลัส เคจ ซะอีก..

นับถึงวันนี้ (5 มีนาคม) รายได้รวมของ ฟ้าทะลายโจร หลังการฉายมา 7 สัปดาห์อยู่ที่ 46,245 ดอลลาร์… ดูฟอร์มแล้ว หนังอาร์ตที่ได้รับเสียงเชียร์กระหึ่มแบบนี้ น่าจะทำเงินถึงแสนดอลลาร์ได้ไม่ยากนัก…

 ฟ้าทะลายโจร นั้น มีเครดิตว่าเป็นหนังไทยเรื่องแรกๆ ที่โลกตะวันตกให้ความสนใจ ถูกมิราแม็กซ์ (ในยุครุ่งเรือง) ตระครุบลิขสิทธิการฉายในตลาดอเมริกาเหนือ กลางเทศกาลหนังที่เมืองคานส์เมื่อปี 2001 ถือเป็นหนังไทยเรื่องแรกที่ถูกซื้อโดยค่ายหนังระดับ เมเจอร์ ของอเมริกา จึงถูกมองว่าน่าจะทำตลาดได้สวยกว่า สตรีเหล็ก ที่นำร่องเป็นหนังไทยเรื่องแรกที่ได้ฉายโรงในอเมริกาไปก่อนในช่วงต้นเดือนกันยายน 2001 (ก่อนเหตุโศกนาฎกรรม 9-11 เพียงแค่ 2 วัน) เพราะ สตรีเหล็ก ได้รับการจัดจำหน่ายโดยค่ายหนังเล็กๆ ชื่อ สแตรนด์ รีลีสซิ่ง ที่เน้นการจัดจำหน่ายหนังเกย์เป็นหลัก

แต่ข่าวเรื่องนี้ก็เงียบหายไป จนผมได้คุยกับคุณ แชง-ซิม ลิม แห่งสถาบันยูซีแอลเอ ฟิล์มแอนด์ทีวี อาร์ไคฟ์ ผู้เชี่ยวชาญด้านหนังเอเชีย เมื่อเดือนมิถุนายน ปี 2004 ถึงได้ทราบข่าว (ร้าย) ว่าความหวังที่หนังไทยสุดเท่ห์เรื่องนี้จะได้ฉายโรงหรือวางตลาดในรูปวิดีโอ/ดีวีดี สลายไปแล้ว หลังจากการเจรจาที่กินเวลานานกว่าสามปีระหว่างมิราแม็กซ์ กับคุณวิศิษฎ์ ศาสนเที่ยง เรื่อง รีคัท จบลงแบบล้มเหลวอย่างสิ้นเชิง

ระยะเวลาเกือบเจ็ดปีก่อนที่ ฟ้าทะลายโจร จะได้ฉายในอเมริกานั้น เดนนิส ลิม เขียนเอาไว้ในบทความเรื่อง A Thai Filmmakers tale of near-epic proportions ว่า มีความเป็นดราม่า ปวดร้าว ไม่แพ้พล็อต รักซ้อน ซ่อนเงื่อน เพื่อนทรยศ ของ ฟ้าทะลายโจร แม้แต่น้อย และว่าหนังไทยเรื่องนี้คือ เหยื่อ ความตะกรามของมิราแม็กซ์ ยุคสองพี่น้องไวน์สตีน ที่ใช้ความได้เปรียบเรื่องเงินทุนกว้านซื้อหนังเด่นๆ จากเทศกาลหนังต่างๆ มาตุนเอาไว้เต็มอ้อมแขน เพื่อปิดทางคู่แข่งรายอื่น และเมื่อซื้อหนังมามากเกินกว่าที่จะปล่อยได้ ส่วนหนึ่งจึงถูกปล่อยให้ผุผังอยู่ในห้องเก็บของไปตามระเบียบ

คุณวิศิษฎ์ ศาสนเที่ยง บอกว่าได้รับคำเตือนเรื่องความยุ่มย่ามของมิราแม็กซ์มาบ้างแล้ว แต่ตนและทีมงาน ไร้เดียงสา เกินไป จึงคิดว่ามิราแม็กซ์จะให้เกียรติผลงานของตน

เขาบอกเราหลายต่อหลายหนว่า ทุกคนในมิราแม็กซ์รักหนังเรื่องนี้มาก

ผู้กำกับหนุ่มไทยได้ยื่นข้อเสนอกับมิราแม็กซ์ว่า จะตัดต่อ ฟ้าทะลายโจร สำหรับฉายในอเมริกาให้ เป็นเวอร์ชั่นที่สั้นลงเหลือ 110 นาที (จากเดิม 114 นาที) แต่ไม่ได้รับคำตอบจากมิราแม็กซ์ ภายหลังจึงทราบว่าการ รีคัท นั้น ไม่ใช่เพราะปัญหาเรื่องความยาว แต่เป็นเพราะมิราแม็กซ์ต้องการเปลี่ยนฉากจบของหนังด้วย

เขาไม่ยอมให้ผมรีคัท เขาจัดการกันเองแล้วส่งเทปมาให้ผมดู เขาเปลี่ยนตอนจบจากโศกนาฎรรมเป็นจบแบบมีความสุข บอกว่าเป็นเวลาหลังเหตุการณ์ 9/11 ไม่มีใครอยากดูอะไรที่เศร้าๆ หรอก คุณวิศิษฎ์บอก และว่าเวอร์ชั่นของมิราแม็กซ์นั้นเป็น horrible version จึงพยายามขอยกเลิกสัญญา แต่ไม่สำเร็จ…

ฟ้าทะลายโจร ฉบับ horrible version นั้น ถูกนำออกฉายในเทศกาลซันแดนซ์ ปี 2002 และกระแสตอบรับคงไม่สวยอย่างที่คาด มิราแม็กซ์จึงหมดความกระตือรือร้นกับหนังเรื่องนี้ไป

เป็นอันเข้าใจว่า การถูกดองเค็มดังกล่าว ไม่เกี่ยวกับความไม่พอใจของผู้กำกับในประเด็น รีคัท อย่างที่คิด แต่ขึ้นอยู่กับการตัดสินใจของมิราแม็กซ์แบบเพียวๆ…

จุดเปลี่ยนสำคัญอีกอย่างที่ผมว่าน่าจะมีผลให้ เสือดำ หลุดกรงขังของมิราแม็กซ์ออกมาได้ก็คือการที่ บ๊อบ และ ฮาร์วี ไวน์สตีน ตัดสินใจขายมิราแม็กซ์ให้กับดีสนีย์เมื่อปี 2005 หลังจากมีปัญหาคาราซังกันมาระยะหนึ่ง ผู้บริหารชุดใหม่ของมิราแม็กซ์ จึงปล่อยหนังที่ล้นห้องเก็บของออกมาให้ค่ายอื่นเป็นระยะ โดยก่อนหน้านี้ก็ได้ปล่อยหนังผีญี่ปุ่นเรื่อง Pulse ที่มิราแม็กซ์ไปคว้ามาจากคานส์ปี 2001 พร้อมๆ กับ ฟ้าทะลายโจร ให้กับแม็กโนเลียไปเรื่องหนึ่งแล้ว

คุณวิศิษฎ์ ศาสนเที่ยง ซึ่งมีผลงานหลังจาก ฟ้าทะลายโจร อีกสองเรื่อง คือ หมานคร กับ เป็นชู้กับผี และกำลังเตรียมงานเรื่องที่สี่ (Armful นำแสดงโดย หลิวเต๋อหัว) กล่าวว่า รู้สึกแปลกๆ ที่จนถึงวันนี้ คนก็ยังพูดถึงผลงานเรื่องแรกของตัวเอง แต่ก็แฮปปี้ และรู้สึกเหมือน ได้เกิดใหม่ อีกรอบ…

ผมในฐานะคนไทยคนหนึ่ง ขออนุญาตรู้สึก แฮปปี้ ด้วยคน…

เพราะความที่รักหนัง ฟ้าทะลายโจร แบบจับใจ จึงคาใจกับเรื่องนี้มาก และเคยเขียนถึงเรื่องนี้หลายหน เคยสัมภาษณ์บุคคลที่เกี่ยวข้องหลายคน เท่าที่ยังเก็บต้นฉบับเอาไว้ก็เช่น ม.จ.ชาตรีเฉลิม ยุคล ซึ่งประทานสัมภาษณ์กับผมเมื่อคราวที่ท่านเดินทางมาเปิดตัว สุริโยไท ในแอลเอเมื่อกลางปี 2003 โดยทรงกล่าวถึงพฤติกรรมของมิราแม็กซ์ ที่ชอบกว้านซื้อหนังต่างประเทศมาเก็บในราคาถูกๆ โดยไม่ใส่ใจว่าจะนำออกฉายหรือไม่ และทรงกล่าวว่าความสำเร็จของสุริโยไทน่าจะมีผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงขึ้น

มิราแม็กซ์ เขาซื้อหนังไทยมาแล้วดองเลย ไม่ฉาย หนังไทยเจอหลายเรื่อง อย่าง ฟ้าทะลายโจร เขาซื้อมาถูกมาก สี่หมื่นเอง มาถึงก็ดองเลย ก็ขึ้นอยู่กับสุริโยไท ถ้าสุริโยไทได้เงิน เขาก็คงจะรีรีส

คุณยงยุทธ ทองกองทุน ผู้กำกับ สตรีเหล็ก และผู้บริหารของค่ายจีทีเอช เคยแสดงความเห็นกับผมถึงเรื่องนี้เมื่อคราวมาคุมการเปิดบูธของบริษัทในงานอเมริกันฟิล์มมาร์เก็ตว่า คิดเอาไว้ก่อนแล้วว่าจะมีปัญหา เพราะนิสัยของคุณวิศิษฎ์นั้น เป็นคนที่มีความเชื่อมั่นในตัวเองสูง ขยันปล่อยของ และ ไม่ยอมประนีประนอม

คุณเคนเนธ ทูรัน นักวิจารณ์ชื่อดังของแอลเอไทมส์ บอกผมตอนไปขอสัมภาษณ์เรื่อง องค์บาก ที่เขาเขียนชื่นชมเสียหรูเลิศ เมื่อต้นปี 2005 ว่าทั้งสองฝ่าย คือมิราแม็กซ์และผู้กำกับไทยต่างมีเหตุผลของตนเอง ในฐานะคนทำหนังก็อยากให้หนังได้ฉายในรูปแบบที่เขาทำ เป็นเรื่องปกติ แต่ผู้บริหารบริษัทใหญ่อย่างมิราแม็กซ์ เขาต้องการให้หนังเรื่องนี้ทำเงิน และไม่แคร์ว่าเขา (ผู้กำกับ) จะรู้สึกอย่างไร ผมหมายถึงก็มีเหตุผลทั้งสองฝ่าย ทางออกก็คือถ้าคุณไม่ต้องการให้หนังของคุณถูกตัดใหม่ อย่าขายให้คนที่อยากจะตัด อาจต้องยอมได้เงินน้อยลง และรับข้อตกลงของบริษัทที่บอกว่าจะไม่ตัดใหม่ ผมว่าอย่างนั้น

เดนนิส ลิม แห่งแอลเอไทมส์ บอกในบทความของเขาด้วยว่า ฟ้าทะลายโจร ของคุณวิศิษฎ์ คือหลักฐานอันเด่นชัดของการยกระดับมาตรฐานหนังไทย หลังจากที่คุณวิศิษฎ์เคยมีส่วนร่วมในการ เปลี่ยนโฉม วงการหนังไทยมารอบหนึ่งแล้วในยุค 1990s ด้วยการเขียนบทหนังสองเรื่อง คือ นางนาก กับ 2499 อันธพาลครองเมือง และว่า ฟ้าทะลายโจร คือหนังไทยเรื่องแรกๆ ที่ปลุกกระแสความเชื่อมั่นให้คนทำหนังไทยอีกนับไม่ถ้วนว่า หนังไทยก็มีโอกาสในตลาดโลกไม่แพ้หนังประเทศอื่นเหมือนกัน…

และขอแถมด้วยว่า เหตุการณ์ที่ ฟ้าทะลายโจร ถูกดองเค็มนานเกือบเจ็ดปีโดยมิราแม็กซ์นี้ ก็น่าจะเป็นบทเรียนของหนังไทยเรื่องหลังๆ ที่จะมาเปิดตัวในอเมริกาว่าควรดู ตาม้าตาเรือ ให้ดี

เพราะเหตุการณ์ ฟ้าใสหลังฝนซา ที่เกิดขึ้นกับ ฟ้าทะลายโจร นั้น ผมว่าคงไม่มีทางเกิดขึ้นซ้ำสองกับหนังเรื่องอื่นๆ ได้ง่ายนักหรอกครับ.

ที่มา ไทยทาวน์ยูเอสเอ นิวส์